Verhale van die Kotskoets 3: Nagte op die berg Mei 21, 2009
Posted by oomherman in Done deals.add a comment
Daar is ‘n klomp goed wat ek jou van die Kotskoets kan vertel – hoe hy geen heater of selfs ‘n waaier ingehad het nie en hoe ek paar keer amper gevries het in die laat nagte op pad terug van klas af in Potch tot by die huis in Klerksdorp in die winter.
In alle geval, die Kotskoets het ook sy redeaming qualities gehad. Die ding was só klein en lig dat hy maklik op plekke gegaan het waar ander karre nie kon nie. Omdat hy smal was, het hy op nou plekkies ingekom. Verder het hy ook baie ruimte gehad en die cargo-mat wat agter in was, het baie punch gevat. Daar was wegsteekplek vir bottels en goed waar die agterseats sou wees, so daar was omtrent altyd iets snaaks onder die flap te kry….
Anyway – waarvoor die Kotskoets half beroemd geraak het, was om ander mense, hoofsaaklik inskiklike dames, tot op ‘n koppie naby ons losieshuis te vat sonder sukkel. Daar het mens nou diep dinge gesels en wyn gedrink en die liggies en soms die sterre ook gekyk tot laat die nag. Soms het dit baie lekker geraak. Die Kotskoets het só deel van ‘n hele paar avonture geword.
Die aand toe ek en Andy die pad huis toe twee keer moes loop en teen die koppie terug.
Een ander aand het ek met die ding in ‘n gat geval en die twee girls by my moes hom help uitlig terwyl ek die bestuurwerk doen. Dit het glad nie gehelp dat ons al drie op daardie stadium hele paar bottels wyn in had nie.
Een keer het ek en een ander girl só vasgeval met die kotskoets dat hy later tot teen sy kant in ‘n diep sloot was, en ons moes gaan hulp soek het om weer die kar los te kry – baie embarrassing. Die hulp kom toe van ouens wat ons by ‘n kroeg ontmoet. Ek los die girl by die bar en ek en die ou gaan haal die kar uit die sloot. Teen die tyd dat ek terugkom, lag al die dronk mense vir my en ek is ‘n legend oor my planne met die girl op die berg.
Dis egter vir sulke aande waarvoor die Kotskoets die beste kar ooit was. Hy het nie krag gehad nie, hy het nie styl gehad nie, hy het nie eers ordentlik werkende vensters of selfs ‘n fan gehad nie, maar ek het van die beste tye in my lewe in die Kotskoets gehad.
Verhale van die Kotskoets 1: Koop Mei 21, 2009
Posted by oomherman in Done deals.add a comment
Die ding met die trek uit Kimberley na Klerksdorp het half vereis dat ek ‘n kar moes hê. Tot op daardie stadium in my lewe het ek myself oortuig ek kan eenvoudig nie ‘n kar bekostig nie. Ma se kar ry nog lekker, dankie. Met dié dat ek toe nou wil trek en gaan swot en goed, was daar egter nie ander uitweg nie. Nou is die kar ‘n bekommernis, want my kantoor in die nuwe dorp en my blyplek is etlike kilometers uitmekaar. In alle geval, ma kom tot die redding. Sy kom eendag tuis en sê daar is ‘n ou by die werk wat ‘n ou karretjie van sy ma het wat hy wil verkoop.
Watse kar?’
‘‘n Toyota.’
‘Watse Toyota?’
‘Ek weet nie’
‘Hoeveel soek hy?’
‘R 3,500.’
Wat ek waar moet kry?’
‘Maak ‘n plan.’
Sy was natuurlik reg. Ek sou nie hierdie keer wegkom van kar koop nie. Ek gaan leen geldjie by die bank. Persoonlike lening vir R 5000.00. Daarmee kan ek die kar koop, nuwe bande opsit en dalk ander los goed doen wat nodig is.
Ek gaan sien die ou by sy huis. Hy wil nie graag byt aan die deal nie – hy is maar erg oor die karretjie, maar ons ruil geld vir kar en dáár gaat ek. Die ding het ‘n eclectic mix van bande op en ry nêrens met twee wiele in dieselfde rigting nie. Daar is nie handvatsels vir die deure nie – ek het hulle gefabriseer uit stukke flatbar en swart geverf. Daar is nie ‘n waaier of heater nie. Daar is net twee airvents – een aan elke kant, met twee settings – oop of groot oop. Geen agterseat, ens, ens ens. Vier versoolde bande van Dion’s sien toe na die ry – min of meer. Jy hou altyd sommer so 4 of 5 petrolfilters aan – ek het gereeld met verstopte filters gaan staan. Maksimum spoed (aangedui) ooit bereik was amper 120 – teen die bult af by Stilfontein. Ek kan lank praat om uit te gesels oor die kar, oor alles wat poef was en alles wat my jammer maak dat ek hom ooit verkoop het, maar dis was my eerste kar. Ek dink dit het my vriende die somtotaal van 4 minute gevat om die ding ‘die Kotskoets’ te doop. So, for better or for worse, ek het die Kotskoets.

Die Kotskoets. 'n 1976 Toyota 1200cc Panelvan. Geen agterseats, geen niks.
Armystories 5: Van Robocop, woer-woere en jou ratpack Mei 20, 2009
Posted by oomherman in Done deals.1 comment so far
Ons het ‘n bevelvoerder in ons groep gehad wat die hele army-ding baie ernstig opgeneem het. Hy het altyd so hiper-paraat en kiertsregop geloop – só regop dat ons hom ‘Robocop’ gedoop het. Hy het net soos Robocop nie sy arms en bene beweeg soos ‘n normale persoon nie – hy het baie snaaks geloop. Anyway – Robocop het homself nie te veel met die troepe se daaglikse doen en late ingemeng nie, maar as hy het, het ons gebars. Hy was nou nie die top tipe people person nie.
Die eenkeer in die Bloubos, is ons alweer besig om te leer oorlog maak. Kleinkaliberwapens hierdie keer. KKW vir kort en verskoning om op jou moer te kry vir lank. Anyway – ek is die trotse tydelike ‘pa’ vir ‘n 60 mm patrollie-mortier. Dis lekkerder as die LMG, dink ek, want hy maak BAIE makliker skoon. So, ons is in die bos en ons leer mortiere skiet. Dis mos maklik. Jou nommer 2 – die ou wat die mortiere aangee, draai die fuse so fire-safe-fire en dan praat julle spesiale sinne met mekaar. Deur dit alles het jy nou klaar die mortier se voetstuk mooi vasgetrap, die afstand geskat en gemik. Hy gooi die mortier in, jy buk mooi agter die ding en dan trééék die mortier so sierlik deur die lug en ontplof tipies met groot geweld en baie stof en klippe iewers daar voor. Lekker. Dis iewers deur hierdie oefening waar Kaptein Robocop my gewaar waar ek ietwat te naby na sy sin oor die mortierbuis buk met die skoot. Hy storm nader en klap my teen die helmet en los agter die mortier weg.
‘Troep!’
‘Ja, Kaptein!’
‘Wat maak jy?’
‘Ek weet nie, Kaptein’ (sien ‘standaard army antwoord’ elders)
‘Ek kan dit sien, ja! Jy buk te laag oor daai mortier!’
‘Ja, Kaptein’
‘Weet jy wat gaan met jou gebeur?’
‘Nee, Kaptein’
‘Jy gaan nog so dink jy skiet, dan haak daai mortier aan jou staaldak vas en dan trek jy soos ‘n f$%^en woer-woer hier agter die mortier aan!’
‘Ja, Kaptein’ (‘n klein proes-laggie glip op die stadium onwillekeurig uit my mond terwyl my linker breinlob die image baie grafies vir my skilder en die ander breinlob bitter hard vir hom probeer verduidelik dat nóu nie die regte tyd is nie.)
‘n Kort woordewisseling volg en Herman is op ‘n impromptu program wat ek dink hulle noem ‘rapid pedestrian deployment’ om die hele Bloubos te voet te verken dieselfde middag nog.

Tydelike kamp in die bos met Ratels en die bloekoms
‘n Ander dag is ons weer in die Bloubos – besig om te leer têrries skiet. Dit gaan lekker. Ons leer van Rondom-Verdediging. Dis nou so dat, as die Samil of Ratel of wat ookal stop, dan gooi jy jou knibbel–ietsie eenkant, vlie hier uit met jou gun en goet, breek een helfte van jou ledemate halfpad af op pad uit, slaan die grond laat jou ribbes kraak en, iewers deur hierdie harwar, worry jy oor ouens wat die Samil gaan skiet. Wat de hel? Die ding is dan supposedly bullet–proof? Hoekom kan ek nie net binne sit en my rum & raisin energy bar klaar eet nie? No worries – ons leer van rondom-verdedig. Nou jaag ons deur die bosse, die karre stop en dan vlie ons telkens hier uit met die groans en krake wat maar kom, gewere wat per ongeluk soos tentpenne in die grond geplant raak, en ander komiese interludes tot die hoof ernstige saak van oorlog maak.
Robocop het hierdie storie so gestaan en gadeslaan en toe besluit dat ons só poef lyk dat hy persoonlik sal moet ingryp. Toe ons weer land en eers al ons belongings bymekaar staan en maak voor ons begin worry oor têrries, toe roep hy ons nader.
‘Troepe! – kom hierso!’
Ja, Kaptein!’
(troepe tree aan)
‘Val uit en kom kyk hier!’
‘Ja, Kaptein!’
(Troepe drom om Kaptein saam. Kaptein sak tot op sy een knie in ‘n rare vertoning van gewrigsfunksie)
‘Hoekom doen ons rondom-verdeging, troepies?’
‘Ons weet nie, Kaptein!’ (standaard army antwoord – help nie om slim te probeer nie – hy gaan jou anyway nou vertel)
‘Want hier, agter die bosse (teken met ‘n stok in die grond) is ‘n klomp rowers wat jou wil skiet! Hoekom wil hulle jou skiet?’
‘Ons weet nie, Kaptein!’
‘Want hulle wil jou ratpack eet…’
Almal doodstil. Herman giggel onbeheerbaar want alweer is sy linker breinlob besig om vol Technicolor prente te teken van die têrrie wat op my koue lyf sit en deur my ratpack pick, net om te ontdek ek het klaar die energy bar geëet. Lekker stupid voel hy nou.
Kort woordewisseling. Herman is alweer op die ‘rapid pedestrian deployment’ om poste haste die Bloubos uit ‘n heel ander hoek te verken. Ek was nooit in my lewe voor of na die army so fiks soos in hierdie tyd nie.
Armystories 4: Van wagstaan en brandslaan Mei 20, 2009
Posted by oomherman in Done deals.add a comment
Ek het al in vorige verhale vertel hoe koud dit in Potch raak. Dis, naas Colesberg, die koudste plek waar ek ooit enige tyd spandeer het. So, oor naweke, moet ons troepies wagstaan. Wagstaan is totale rubbish. Dis ‘n armykamp, hel! Die groot vrae wat by jou behoort op te kom is; (a) wat gaan iemand hier steel? en (b) wie gaan dit waag? Miskien benader ek hierdie vrae in hindsight bietjie ligtelik, maar werklik, ouens, wagstaan is soos die 100% nommer 1 tipe mors van enige regdenkende persoon se tyd. In alle geval. Ons staan wag.
As jy wagstaan–diens trek, dan het die army vir jou klomp ekstra spesiale bederfies opgeline. Die eerste is dat jy jou kos mag saamvat. Die kombuis maak die wagte se kos voor die tyd en jy laai die hotboxes saam met jou op die Samil op pad wagpos toe. Lekker – nou hoef jy nie te wag vir kos nie. Probleem is as jy die eerste skof trek. Sien, die ander ouens is nou los en dis vroeg die aand. Hulle het nie nodig om te wag vir kos nie, so hulle help hulleself. As jy nie skep VOOR jy op wagduty gaan en jou dixies vol kos saamvat nie, gaan jy vanaand honger slaap. Verder gee die army jou dan regte bullets ook vir die wagstaan. Lekker – nou moet die vyand net kom laat ek die helsems kan skiet. Hel, sommer iets wat net roer in die bosse sal doen. Ek, opperheld van die bo-Potch. Ha!

Ons held, heavy GV voor die bungalow in Potch
Terug tot by koudkry en wagstaan. Om een of ander rede, as jy by die kamp se hoofhek staan, staan jy outomaties dubbel skofte – dis 4 ure aaneen. Trek jy die midnight shift – van 12:00 – 04:00 en dis winter, dan bars jy. Daar is nie ‘n aapjas of onderbaadjie of vessie of thermals hierdie kant van die poolgebied wat jou warm hou nie. Miskien sal die gelooide vel van ‘n seeleeu of ysbeer help, of dalk die sagte, warm lyf van ‘n Eskimo se vet vrou, maar ek betwyfel dit. Ek het dit net eenkeer oorgekom, en ek onthou dat my voete so geswel het in my boots dat ek nie my tone kom wikkel nie.
‘n Lekker deel van wagstaan is dat jy tyd kry om by jouself te wees. Jy dink sommer enige goed, maar meesal hoe lekker dit gaan wees om weer huis toe te kan gaan. Wat ookal, ek het nie halfpad soveel stront uitgedink soos my makkers nie.
Ons staan nog so wag by die ammunisiedepot in die Bloubos by Potch een nag, toe daar die reuk van rook oor die nagwind aangedryf kom. Ek en my 3 makkers is toevallig op skof. Ons deel op in twee groepe van twee – een groep loop kloksgewys om die dump en die ander anti-kloksgewys. Elke half-sirkel ontmoet ons mekaar, compare notes oor die bôggerol wat ons sopas gesien het en bevestig dat alles nog tot vervelens toe rustig is. Die een rakker, wat verewig daarna in my opinie een van die natuur se ‘sonskynkinders’ sal wees, is aan die ander kant van die ammo dump. Dis verseker meer as ‘n kilometer se stap rondom die ding. Soos wat ons dit getime het, is dit omtrent 4 minute se vinnig stap vandat ons die rook ruik totdat ons op die petalje afkom. Dié ou het ‘n bynes in die boom net buite die ammo dump opgemerk en het besluit om die heuning daarin te soek. Daarvoor het hy los droë gras gevat en dit aan die brand gesteek. Dit was nie lank nie, toe hy besef dat hy nou ‘n kooltjie, grassie of iets laat val het. Teen die tyd dat ons daar aankom, was daar al klaar so kwart rugbyveld aan die brand, en die wind is redelik sterk. Onthou dat hierdie nou oop veld naby ‘n groot ammunisie-opslagplek is. Voorts is dit ook dieselfde veld waarin die skietbaan is, en daar is baie ammunisie wat nie ontplof het soos dit op die boks adverteer nie. Man, was dít nou ‘n storie. Dit was 11:00 die nag. Teen 04:00 die volgende more, was die hele kamp wakker en ons slaan steeds brand soos ons kan. Water bunkers kom oor die bult, troepe wat klere gewas en uitgehang het deur die nag is vir ons die moer in, want die roet is orals, en orals hardloop mense rond en skree op mekaar.
Die laaste brand wat hieruit voortgespruit het, is eers meer as 2 dae later geblus.
Toyrun 2008 December 8, 2008
Posted by oomherman in Done deals.Tags: Afrikaans
4 comments
Jy sien, ek is ‘n leerling biker. Toe ons jonger was en ek begin krap het vir ‘n motorfiets toe al my pêlle bikes gekry het, het Ma altyd gesê ons kan bikes kry die dag as die goed safetybelts inkry. Nou ja – niks fifty’s vir niemand met die grootword-slag nie. Ek dink dat, soos baie ander dinge, ons later die goed explore wat ons nooit as kinders gehad het nie as ons die geleentheid kry.
Ek het wel soms my vriende se bikes gery as daar kans was. So het ek Jonna se AR50 paar keer gery, ons het paar keer met Bloulig se 50 geval in die mynhope en ek het ‘n moerse scary trip saam met Franks op sy 1300 gehad toe ons al uit die skool was. Ek het ook laat een aand een van Lucky se pélle se MB-50 sit en oorverf nadat ek met die ding geval het. So, ek het wel bike gery, maar ek sou my eerste pogings nou nie ‘n oorweldigende sukses bestempel nie.
Die netto resultaat is dat ek ‘n ewige vrees vir bikes het. Ek is baie, baie bang vir die goed.
Ek bly 40 kilometer van die werk af en teen Februarie hierdie jaar het ek genoeg gehad van die verkeer en die petrolprys. Na lang redekawel met die vrou, koop ek ‘n klein fietsie om mee te leer. Dit gaan alles goed en teen November het ek my behoorlike lisensie en ‘n groter, nuwe bike. Tot dusver betreklik pynloos. Ek is al paar keer in die verkeer getref deur ouens wat nie kyk voor hulle van baan verander nie, maar ek bly nog tot dusver bo.
Toe die Toyrun dus hierdie jaar weer kom, en ek het vir die eerste keer in my lewe ‘n behoorlike bike, toe MOES ek net eenvoudig gaan. Mamma gaan saam.
Ons pak die dag baie lig – basies net ‘n kamera en hoede – brêkvis by McD’s en laai die pienkvoet by ouma af vir die dag. Ek maak die speelgoed aan die fiets vas sodat almal kan sien ons is toyrunners en die res van die speelgoed gaan agter in die topbox.
So klim ons op die bike en ry Brightwater Commons toe in Randburg. (Ek dink nog steeds dis ‘n poef naam vir die Waterfront) Op pad is daar heelwat ander bikers en almal waai vriendelik. Ek moet bieg ek was heel verbaas met Mamma wat ook saamspeel en saam waai vir die ander. Ek vermoed sy geniet heimlik die bietjie ekstra aandag.
Ons kom in Randburg aan en die marshall van die Harley club laat ons eers wag totdat hulle bende die plek kry, wat hulle nogal ‘n rukkie vat. Vir mense wat nie die pad ken nie, is hulle heel arrogant, dink ek so by myself. Nadat hulle die verkeer vir etlike minute opgehou het, kom almal by die Commons aan en ons parkeer. Daar is al die vorme van bikers te siene. Van gewone ouens soos ek wat net werk toe en terug ry, tot die serious biker–Harley-gangster-moenie-vir-my-kyk-nie–of–ek-moer-jou-once tipe dudes. Daar is tot laaities met pitbikes wat saamry. Almal het presente vir die arm kinders gebring. Schweet.
So tussen die rook en petroldampe en geraas deur, kom daar ‘n rot oor die pad gebokspring na veiliger plekke anderkant die bikers teen die bult uit. Die vrou lag haar gat af, want die rot lyk half nervous en ek dink sy voel dié sentiment is nie onvanpas so tussen al die petrolkoppe saam nie.
Toe die Harley bende nou eers almal mooi hulle sit gekry het en hulle marshalls voor in die ry kan kom staan, toe blaas hulle die toeter en ons kan almal die onmeetbare voorreg hê om hulle te volg. Ons ry maar stadig en ek voel half trots dat ek die bike teen loopspoed of minder beheer kry sonder om eendvoet te loop én met mamma agterop. So kom ons uiteindelik by die freeway en die cops is daar om die verkeer te stop – schweet van hulle. Een ou op ‘n bike wat obviously onlangs geval het, kom teen moerse spoed langs ons verby en voer ‘n sierlike ‘stoppie’ by die robot uit. Die cops lyk ook impressed.
Ons is op die freeway en baie ander bikers sluit by die groep aan. Daar is letterlik duisende bikes. Langs ons is ouens met hulle laaities agterop die bikes en ek dink onwillekeurig dat my eie pienkvoet dit ook sal geniet as sy die dag groot genoeg is.
Ons ry soos wat meeste groot groepe voertuie ry – almal ry met verdrag vinniger en vinniger totdat een hou nervous raak en die briek vat-vat. Dan stop die hele spul, so jy ry effektief in sulke groot tsjortse aan. Ry-stop-ry-stop.
Uitendelik kom ons by Nasrec se afdraai aan en van hier af gaan dit amper meer bedaard. Ons parkeer en haal die speelgoed af. Nou loop soek ons die toy dump. Kry die plek en gooi ons speelgoed op die hoop saam die ander – bitter min seremonie aan die hele affêre, maar dis immers nie waarvoor ons hier is nie.
Nou verken ons die stalletjies met bikes en bike goeters, maar eers kry ons bloedig warm. Daar is ‘n knaap wat roomys verkoop en ons stop daar by hom. Ek koop ietsie klein vir mamma en my gewone favourite orange sucker vir myself. Niks Magnums of sulke luukse goed nie. R26.00, dankie. Die lae bliksem!! Ons is hier vir liefdadigheid en hy buit ons blatant uit. As daardie selle twee roomyse meer as R10.00 op die straat gekos het, het ek hom in sy moer gestuur! Vark! Nou ja, beggars can’t be choosers, I guess. Maar ek bedoel; Hel, man! Ek weet dis vir liefdadigheid en alles, maar ek vermoed hierdie jakkals se liefdadigheid begin en eindig sommer by homself. Lekker shortcut gevat, né?
Ons loop en eet stadig aan ons duur roomyse. Ons drentel deur die stalletjies en ek kyk bike goete terwyl Mamma self mik vir ‘n lekker baadjie, want sy het nie een nie en ek vermoed daar is effe van ‘n trek agterop die bike.
Later is ons geld opgekoop aan R10.00 koeldranke en ons is verveeld want daar is nie juis ander maatjies om saam te speel nie. Verder is dit steeds bloedig warm en ons klere is gekies vir die wind, nie die stilstaan in die son nie. Ons kontant is op en om by Nasrec ‘n OTM te kry, is soos om plein koffie in Starbucks te koop – dit gebeur nie. Na nog bietjie rondloop en goed kyk, besluit ons om te verkas. My work here is done and all and all.
Op pad uit, loop ons by die ‘Christian Stuntmen’ of iets verby. Dis soos dudes wat dissipels is deur stunts op hulle bikes te doen. Ek dink ek het in Efessiërs of iewers van hierdie lot gelees…. Anyway – ons wil bly om te kyk, maar hulle het obviously nie te goed beplan nie, want toe moet hulle eers toestemming by die Nasrec safety dudes kry om hulle stunts te doen- en die skare wag – en dit was aand en dit was more – die tweede dag. Tien punte vir die boodskap, dudes, nul vir beplanning.
Ons besluit om maar eerder na die bikes te kyk op pad uit, want die hele Nasrec parkeerterrein staan vol fantastiese fietse – van ouer classics en nie-so-classics nie, tot nuwe ongelooflike fietse waaroor ek net kan kwyl.
Ons saal op en ry terug huis toe. Dis nou vêr van hier af en daar is nie weer ‘n stop tussenin soos op pad hiernatoe nie. Ek ry redelik stadig, want my fietsie brul onder ons gewig. Ek en Mamma is nie juis lightweights nie.
Nou kyk, my vrou slaap maklik in ‘n voertuig – baie maklik. Soms, voor die baba, sou ons sommer middernag lus raak vir roomys of iets en gou garage toe ry (veral toe daar ‘n Woollies by die garage oopgemaak het) vir lekkernye. Ek het altyd gespot dat, as ek haar garage toe vat vir ‘n roomys, ek haar moet wakker maak om te vra watter soort? Mamma slaap sommer maklik as die wiele draai.
Dit is ook seker redelik vervelig agterop die fiets want die scenery verander ook nie baie nie, maar ek het wragtig nie verwag dat my vrou actually aan die slaap sou raak nie – nie agterop die bike nie. Ek ry nog so, toe voel ek net hoe leun sy nou al swaarder en swaarder teen my rug! Sy slaap wragtag! Ai, ai, ai!! So much vir my ‘wild en exciting’ image.
Een Toyrun dus gewax. Ons het dit baie geniet, maar sal volgende jaar seker meer geldjie vat om koue goed te koop, en ook dalk by ‘n groep aansluit voor die tyd sodat ons maatjies het by die plek en meer kan kuier.
Altyd vir ‘n goeie saak en soms selfs wakker bly vir die hele performance….
Beskerm: Reisverhale: My eerste dag in Amerika December 8, 2008
Posted by oomherman in Done deals.Tags: Afrikaans
Enter your password to view comments
Hitch-hiker tales – Part I November 21, 2008
Posted by oomherman in Done deals.Tags: English
add a comment
It was Tom who made it sound romantic and exciting to hitch-hike. In the best tradition of dyed-in-the-wool bloody idiots everywhere, I believed him. I hitch-hiked several times and managed to cross not just South Africa, but several other countries in the process, too.
I cannot recall the first time I hitch-hiked, but it was probably in Tom’s shadow. He taught me some tricks: don’t walk along the side of the road – you stand still, stand well clear of other hikers, try to look forlorn, but not scruffy or criminal, try to make eye contact when the car approaches. In any case, those first times were exciting and different. You meet new people – some just like you and others even more weird.
Some of my first hikes were around Cullinan and Pretoria and from my hometown in Kimberley to Tom’s place near Jwaneng in Botswana. All of this fairly painless and interesting. We once got a ride in a prison lorry, full of real-life prisoners (we got to ride in front, of course…)
The Africa ‘Transect’ – March 1993
My most audacious and interesting hike to date was in 1993, when Tom and I hiked from Jwaneng up north through Botswana, then through Zambia and finally through Malawi before threading our way back home.
Preparations
We started out preparing for the trip by buying some tinned food and packing light. We had those simple ‘fishing’ style canvas backpacks that you could buy at PEP or Ackerman’s for under R 20 in those days. No fancy Karrimor’s or First Ascents – those were either way out of our price range or did not exist yet. To the bottom of each pack, attached with a thin piece of nylon rope, came the sleeping bags and ‘loafer pads’. A tent on top of Tom’s pack and the little gas stove and a small pot on top of mine completed the outfit. We each had about two changes of clothes and were carrying 8 or so tins of food, some rice and a water bottle. That was it – all set for a big African adventure. Between us, we had the Pula and Dollar equivalent of R 350 (South African Rand) to our names. I reckon it was about US$ 80 or so in those days’ money.
Start
Tom’s dad took us from Jwaneng and dropped us off on the far side of Gaborone. So far so painless. We quickly got a lift that took us quite some way – beyond Mahalapye and to Palapye, where the driver turned off to Serowe. It was still fairly early in the day and our spirits were high – we were on the road! It was not long before another lift came by that took us to Franscistown. From here, yet another lift quickly got us to Nata, because we headed north-west through Botswana instead of going through Zimbabwe. (I forget the reason, but somehow it made sense at the time)
A successful day 1; the Zambezi
By roughly 13:30 the afternoon, we were at the roadside outside Nata – north, on the road to Kazungula. And then the BIG WAIT. We stood by that road for just over 4 hours in the sweltering heart and I was convinced I could hear lions roaring nearby. We were tired, hungry, thirsty, sunburnt, possibly a little dehydrated, listless and all romantic visions of an African adventure were long forgotten by the time that the kind Mr. Ken Hahn rolled by in his little Corolla Station wagon and offered us a ride. As it turned out, this was probably the nicest lift I ever got hitch-hiking. By the time that night came around on our first day, Ken had not only given us lift to a lodge in Kasane where we stayed over in a campsite for the night, but also invited us for dinner to his lodge and promised to pick us up the next morning for the onward journey into Zambia. Two things I will never forget of that night, is the long, slow, ice cold Zambezi beer I had with the other two gents on the deck of the lodge, looking over the hippo’s and crocs lazing on the banks of the Zambezi. The other is the snorting, scuffling, trampling and general mayhem the hippos caused in our camp, not much more than 10 steps from our perilously perched little tent that same night. After 8 or so Zambezi’s, no-one pitches a tent like the picture on the bag…
Zambia
The next morning, we were off and across the Kazungula ferry into Zambia. Ken payed a hefty fee for customs to bring the little car, which he imported through Durban in South Africa, into Zambia and this caused significant border delays. We were only in Livingstone by that afternoon and decided to stay to see the falls. We spent the morning of the next day swapping money, bartering for local handcrafts with our T-shirts and tinned food and seeing the falls. There are simply no words to describe the sheer size and noise of the ‘smoke that thunders’. Many years later, I have seen the Grand Canyon and Niagara falls and still, nothing took my breath away like Vic Falls.
We pushed on through the night and into Zambia, still with Ken in his little car. At intervals, I slept in the back seat while Tom relieved Ken at driving duties. We all took turns driving, sleeping and navigating/ keeping the driver awake. We made slow progress during the night. The roads were absolutely appalling and we never went faster than 35km per hour, to avoid damaging the little car through the potholes. Regardless of our best efforts, sunrise the next day found us only just approaching the bridge over Kafue river and with the rims on the Corolla looking decidedly second-hand. Luckily, we suffered no punctures in the night. We could only cross the bridge once the crossing guard woke up, so we waited it out. It would take us another full day to reach Ken’s farm outside Chipata.
Here, Ken introduced us to his wife and daughter and showed us around a bit on his expansive tobacco farm. Most remarkably, they had a Malawian servant named ‘Spech’ (Because he’s special) Spech was impeccably dressed in a black and white half-suit with an undercoat and would answer to a bell on the table at dinnertime, then briskly proceed to the kitchen to prepare you anything your heart desired. How very colonial! We were awestruck at this remnant of a different epoch, alive and well and living in Zambia, of all places.
We made the best of Ken’s hospitality and stayed the night. Our clothes had started to ‘pong’ significantly by this stage, but Spech delivered all our clothes cleanly washed and pressed the next morning. Ken dropped us off just out of town on the road to Malawi, which was not far anymore. We stood by the road for quite a while. If you think lifts in South Africa or even Botswana are few and far between, try Zambia or Malawi. We finally got a lift to the Zambian-Malawian border with a bus full of very happy and excited people. I still don’t recall who their group was or where they were going, but we immediately struck up animated conversations on the bus and learnt some local phrases. The bus took us as far as the border post on the Zambian side of the no-mans-land. We had to walk the distance between where the bus dropped us and across the no-mans-land to the other borderpost. We passed rolling green hills and some of the most achingly beautiful countryside I’ve seen before or since. As we proceeded, many local kids came running up to us and we attracted quite a little crowd. They all tried their very best English on us: “Good morning”, ”Hello”, “How are you?”, “I love you”, “Give me money”, “Give me food” These phrases were about the full extent of every conversation we had perhaps a hundred times over in the 8 or 10 kilometres we had to walk to the other border post. In the event, it took us all day to get through the no-mans-land, through the border and into Malawi.
Martyr’s Day
We arrived in Malawi early on the 3rd March 1993. Now, for anyone familiar with Malawi, this is Martyr’s Day. A very significant national holiday on which the whole nation mourns the freedom fighters who have lost their lives liberating the country. There are no shops open, no busses, no transport systems running, nothing. We were warned that you could get arrested for even smiling or laughing on this most revered day. So, as solemnly as we could, we walked across town to the far side of Mchinji, were we waited for lifts towards the lake. We eventually got a lift right into Salima and walked the few kilometres down to the lake for a swim, with scant regard for bilharzia or other hazards that this lake sometimes suffers from. That night, Tom and I made a fire larger than usual and cooked ourselves a lavish meal. Rice with peas and tuna from tins – enough to fill each of our large blue enamelled camping plates to the brim. It remains one of the most memorable meals I’ve ever had.
Coming back
The next day we lingered at the lake after breakfast and we argued a bit over where to go next. I was rearing to go north from here, but Tom had studies to return to and our funds were running low, so we started on the road back.
We got a lift back to Lilongwe, but there our fortunes ran out. We had stood by the roadside for well over 8 hours when night fell. We were on the west side of Lilongwe, just out of town and en route to Chipata, back the way we came. Just as the night set in good and proper, at around 8 pm, a car came by and stopped. I don’t recall the guy’s name, but he was a missionary all the way from California and warned us that it’s dangerous out at that part of the road at night. He took us to the mission, where he introduced us to his lovely wife, Mary, and their two kids. They had a nice house on the property and Tom and I had long, hot showers before we turned to proper beds for the first time in what felt like weeks. In the morning, Mary made true, proper American flapjacks with maple syrup for breakfast. Another culture shock – right here in the liver of Africa. As we headed out to the road after breakfast and hearty greetings, some other missionaries from the compound came by. They said that they had been watching the news and that a civil war had broken out in Zambia. At that moment in time, Zambia was between ourselves and our ‘home turf’, so we had little choice but to continue.
Mind your fingers!
We got a few lifts back to the border with Zambia and crossed over without any hassle. In the no-mans-land beyond the border control post, there were very few lifts and we paid a taxi to take us over (along with quite a number of other people who also squeezed into the little car. As I got into the car in the passenger seat (left-hand side in this neck of the woods) and closed the door, I caught the hand of a person behind me who was holding onto the door pillar to squeeze into the already very full back seat. I spent the rest of the trip apologising profusely in a language that was clearly not understood by the hapless victim of my doorframe. On uphills the little car, which was only about 40 years old or so, managed all of 40km per hour. On downhills the driver switched the engine off to conserve fuel and we made brisk progress, albeit without much in the way of brakes. We made it to the Zambian border post without further incident and checked through.
Lovely ‘do’ don’t you think?
In Chipata, Tom and I had a disagreement about something. I can’t recall what, but we ended up not speaking for the rest of the day. To add insult to injury, night fell seeing us still on the outskirts of Chipata. We could not a flag a lift for the whole day. We resolved to sleep under an awning used by a builders’ yard just outside the town, amongst some half-bricks and heaps of riversand. It started raining, but we were fairly dry at first. A few drips and drops on our sleeping bags was about all we felt before we fell into the sleep of the dead. We were not, however, the only ones seeking shelter from the storm that night. We were plagued throughout the night by mice that either crept into our bags or waded through our hair. It was truly dreadful. In the morning, Tom and I counted the mice that we had killed in the night, mostly by smashing them hard against your own skull with your bare hand as they crawled through your hair. We killed well over 20. The other 200 got away, I guess. Also, of course, that persistent drip became a miniature Vic Falls from the roof and we got up cold, wet, and with our clothes and sleeping bags soaked through.
The big bus cometh
We went back to the road cold, wet, miserable and in low spirits. By 10 o’clock the morning, we still did not have any luck with lifts and we were getting hungry and thirsty. These were desperate times, and we walked to a nearby bus stop. We made some enquiries from the other people obviously waiting for the bus and decided that we would also get on the bus to Lusaka when it came. The bus came, and we were assured that there was plenty of space for us. The bus was the stereotype for every African bus you would see in a movie. It came complete with chickens, goats and other ‘passengers’ on board. Our space was the sum total of about 40cm of the back bench, between two very wholesome African ladies. We got on, dropped our bags and started chatting. It was searingly hot and the people in the bus were sitting intimately close, so the bus developed it’s very own olfactory equivalent of the Oort Cloud very soon. The tiny windows provided some respite every time the bus went fast enough to generate some draught, but that was about twice, so not much help in general. The bus stopped at Kachalola for a bathroom and food break, and we got out and into the local market. I was starving and homed in on the offering of fried bread. (similar to ‘vetkoek’, in my tribal tongue) I greedily dug out a handful of these breads from under a small heap of dead flies and gorged myself. So far so painless – there are pills and drugs back home – I must just make it there, and hunger is a more immediate threat than cholera or whatever.
We mounted the bus again and drove uneventfully into Lusaka. The trip cost us the equivalent of R 5 (South African Rand) for 500 km, or one cent per kilometre, and is therefore still the cheapest form of transport I’ve ever used. In those days, this would be about US$ 1,30 for 500 kilometres.
Accomplices to GTA
On the far side of Lusaka, we got perhaps the second nicest lift of the whole trip. Three guys in a Toyota Hilux stopped and offered us a lift all the way through the border, into Botswana and to Gaborone. We were very grateful and piled in. The Hilux was very uncomfortable, but it was a good lift. Tom is not a small guy, and neither was any of the others, so the three of us in the back had to synchronise our mutual bodily orientations as we snoozed away the miles in the back seat. We crossed the border before it closed and were happy to be back in Botswana. At a fuel stop in Nata, Tom chatted with one of the guys and he was getting worried, because it seems that lifts like this are not free in Africa. These guys were expecting good payment for getting us home. This was trouble, as we were almost completely out of money. Tom essentially gave the guys all the money that we had in order for them not to leave us right there, and we continued. We drove through the night and arrived in Gaborone the next day. Tom speaks more than a little Tswana and later told me that the car we travelled in, was stolen and the guys were taking it to South Africa to sell it there. We made our way to Jwaneng uneventfully and got home to just shower and lay in our beds for two full days. We were severely sunburnt and utterly exhausted. We ate like hogs from the home cooking at Tom’s house. On day three after our return, I headed home myself, hiking back to Kimberley. I was out and back for just about 3 weeks.
It will be the understatement of the century to say that I will never forget that trip. It was filled with strange and wonderful sights, sounds, people and places. I changed, too. You only dig out bread from under a pile of dead flies once from sheer hunger before your personal objections to certain types of food or their preparation seem petty and insignificant.
Looking back now, more than 15 years after the fact, it remains the sort if thing you do when your gonads are doing the thinking. I will most certainly not attempt it again, though I felt safer then than the numerous times I hitchhiked in South Africa after that. At junctions like these, everyone always says: “Oh, but you could do it – the world was a different place then…” Rubbish! – it was always a dangerous and stupid thing to do, but it remains an experience that I shall never forget and a good tale in the bag for the children.
Tom and I are still best friends, even though we see each other only rarely these days. I still keep the shoes that I wore on that trip as a memoir of the many, many miles that I walked through a sweltering Southern Africa that summer.
It’s a good thing that these memories remain indelibly etched in my mind – I never packed a camera.
Rekmerke op jou voet Julie 1, 2008
Posted by oomherman in Done deals.Tags: Afrikaans
1 comment so far
Een betrokke keer gaan ek en my groot maat LC Kanada toe. Ons moes vir werk soontoe gaan en, om die waarheid te sê, hy was reeds die week voordat ek daar aangekom het in Toronto. Hy was op ‘n konferensie van soorte wat die week voor ons beplande besoek geskied het, so hy het sommer net gebly.
Ek vlieg via Londen Toronto toe en kry hom in die hotel soos bespreek. Ek het amper my tasse neergesit gehad teen die tyd dat hy my na die naaste kroeg toe gesleep het om ‘n Labatt’s Blue te probeer. Sien, Labatt’s is sy gunsteling – meer hieroor later.
So is dit darem paar dae vandat ek nou daar aankom en ons verder moet reis na die plekke waar ons eintlik moet wees. Ek het op die Vrydagaand daar aangekom en ons eerste afspraak was die Maandagoggend. Ons verken die omgewing in die tussentyd, soos wat mens doen. Ons besluit dat Niagara Falls net klein entjie van daar af is en die CA$60 of so werd is, so ons sit af bushalte toe om die bus Naigara toe te kry. Ek moet eers vertel dat ek intussen die groot griep opdoen, op ‘n manier. So, ek voel moeg, vrot, die griep vat my soos ek in die voorjare laas gevat is, binne of buite enige drive-inn. Anyway – ek het goeie moed, maar ek voel vrot.
Op die bus, trek ons opmerklike aksente oudergewoonte vinnig aandag en ons gesels met mooi jong mense wat New York toe reis – very cosmopolitan, né? Die trip is meer as ‘n uur en ‘n half, maar dis alles vreemde land en ons neuse maak sulke wasempies teen die bus se ruit soos ons die landskap verken. Dis Maart in Kanada en, hoewel dit vir die locals begin lente word, is dit verby vrek koud vir ons wat nie hierdie koue ken nie (behalwe vir daai aand buite Colesberg)
Ons kom in Niagara aan om uit te vind Niagara Falls is ‘n dorpie, en die actual waterval is aan die vêr kant van die dorpie en waar die bus ons sopas afgelaai het en, nee, daar is nie ‘n ander bus wat jou nader sal vat vir liefde of geld nie. Daar is wel taxi’s, maar so brand ‘n ou jou dagtoelaag vinnig weg, sonder om ‘n Labatt’s in sig te kry. Ons besluit om die ysige koue aan te durf en te stap na die valle toe. Almal wie ons vra, sê dis glad nie vêr nie. Ons loop en verken die plekke. Later kom ek agter maar die plek is nou verder as wat mense belowe het. Ons het seker 2 kilometer geloop voordat ons die eerste keer die rivier gesien het en nog 4 kilometer langs die rivier af voordat ons begin vermoed het dat ons nou naby die valle is. Nie dat ons sou weet nie, want die hele plek is in mis gehul – jy kan nie 50 meter voor jou sien nie. Just my luck – kom halfpad oor die wêreld na Niagara op die een dag wat ek kan, en dan kan ek nie die fo – sorry – die valle sien nie.
Ons loop en loop en loop. My getroue Hi-Tecs, wat al die battlescars van menige avontuur dra, loop lekker. Ons kom uiteindelik by die valle aan, maar ons kan die goed nie sien nie – te veel mis. Teen dié tyd moes LC red, want ek was bra moedeloos. Ek is moeg, honger, koud en die drugs wat ek vir die griep gevat het, het afgewerk, so ek het ‘n ligte hangover sonder om enige party te onthou. Hiper-poefies.
Staatmaker wat hy is, stel L voor dat dit seker tyd is om weer ‘n Labatt’s te soek. Met karig opsies, stem ek in. Ek voel steeds goor, maar na ‘n steak en meer chips as wat enige drie boerseuns kan eet, (die waitress hou aan terugkom en sê sy dink ons kan maar nog chippies kry, en dan laai sy op) afgespoel met ‘n Labatts en nog griep-pille, voel ek sommer stukke beter.
Intussen het die son ook mooi opgekom en dit lyk of die mis dreig om op te klaar. Die dag lyk sommer beter.
Ons stap terug teen die helse bult af waar ons moes opkom om die restaurant te kry, en gaan by Skylon Tower in. Dis hierdie uitkyktoring wat hulle langs die valle gebou het. Ons betaal die kaartjies en gaan op. Kyk die valle, neem baie fotos en kom weer af.
Daar’s hy. Lekker. Nou wat? Wel, seker maar weer terugloop om die bus huis toe te vang? Ons maak so. Dis nog verder as wat ek onthou. Die mis was ‘n seëning, kom ek agter, want as jy nie kan sien nie, het jy geen verwysing vir hoe vêr jy loop nie. Ons loop en loop en loop en loop – julle kry die idee.
Uiteindelik kom ons by die bushalte uit waar ons die oggend begin het. Ons wil nie te vêr gaan nie, maar ons is immers baie vroeg vir die bus en die volgende Labbat’s-stop is net so 2 of drie blokke vêr terug in die dorp in. Weer ‘n gelopery. Ons kry nog Labatt’s en sit en kuier saam met local mense tot dit tyd raak dat die bus moet kom. Stap terug bushalte toe en vind die regte bus. Ek klim op en raak feitlik onmiddelik aan die slaap.
Ek word wakker toe ons in Toronto aankom en die drywer vinniger as gewoonlik vir ‘n robot stop (dis net ons wat verkeersligte robots noem) Onmiddelik wil ek uitvrek van die pyn – ek het my voet verslaap! My voet wil nie beweeg van waar ek hom onder die voorste bank op die bus ingeprop het nie en hy is vrek seer. Ek vermoed die voet het lekker warm geloop geraak deur die dag en toe hy die aand ontspan toe ek op die bus klim, koue gevat of iets en so gekramp en goed laat ek hom nie kan beweeg nie. Toe ons in Toronto stop, toe kan ek vir alle praktiese doeleindes nie loop nie. Ek huppel-skuifel terug hotel toe en soek goed om my voet te versorg. Niemand in Kanada het al ooit van Vicks of Deep Heat gehoor nie.
Ek sukkel die volgende twee dae so voort en uiteindelik toe ons in Sudbury stop na die sneeu-insident, verkoop ‘n apteker aan my Tiger Balm. Nou, ek het in Thailand geleer waarvoor Tiger Balm goed is, maar ek het nooit gedink ek sou dit op my voet sit nie. Dit was met groot trepidasie dat ek die goed op my voet gesit het, natuurlik uit pure vrees dat my voet nog stywer sou raak. Dis daardie aand, toe ek my skoene uittrek, dat ek oplet dat ek ‘n rekmerk om my voet geloop het. Nou daar het jy dit. Wie wat jy ken het ‘n rekmerk op sy voet? So, net ingeval al die fotos dof raak of per ongeluk delete word, sal ek Niagara nooit vergeet nie, want ek het evidence.
Ek is immers die persoon wat rekmerke op sy voet sal loop om Niagara Falls te sien.
En net ingeval julle dink ek lieg….








